Deklaracja Lubelska

O Deklaracji Lubelskiej

Deklaracja Lubelska 2050 została opracowana i przyjęta podczas 6. Polskiego Kongresu Górniczego „Górnictwo2050PL – surowce, energia, transformacja”, który odbył się w dniach24–26 września 2025 roku w Lubelszczyźnie – w Lublinie i Łęcznej (Bogdance).
Dokument jest efektem prac eksperckich, debat panelowych i konsultacji prowadzonych przez przedstawicieli świata nauki, przemysłu, administracji publicznej oraz partnerów społecznych. Deklaracja wyznacza strategiczne kierunki polityki surowcowej i transformacji sektora wydobywczego w perspektywie do roku 2050, stanowiąc głos całego środowiska górniczego w dyskusji o przyszłości bezpieczeństwa surowcowego i energetycznego Polski.

Autorzy i odpowiedzialność

Deklaracja została przygotowana przez Radę Programową i Komitet Organizacyjny 6. Polskiego Kongresu Górniczego, w skład których weszli wybitni przedstawiciele nauki, przemysłu, organizacji branżowych oraz administracji państwowej. Została jednomyślnie przyjęta przez uczestników Kongresu – reprezentujących całość środowiska górniczego w Polsce – jako wspólne zobowiązanie do działań na rzecz zrównoważonego rozwoju sektora surowcowego. Za rozpowszechnianie, promocję i monitorowanie realizacji zapisów Deklaracji odpowiadają:

• Rada Programowa – jako ciało opiniodawcze i doradcze,
• Komitet Organizacyjny Kongresu – jako organ wykonawczy i koordynujący.

Strażnikiem Deklaracji – powołanym przez Kongres – jest Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego, który odpowiada za jej upowszechnianie, reprezentowanie oraz inicjowanie działań wynikających z jej zapisów.

Manifest odpowiedzialnej i zrównoważonej transformacji

Kontekst powstania Deklaracji

VI Polski Kongres Górniczy odbywający się na Lubelszczyźnie w 2025 roku zgromadził przedstawicieli nauki, przemysłu, administracji państwowej i samorządowej oraz partnerów społecznych. Spotkanie to nie było jedynie konferencją naukową — stanowiło przede wszystkim forum dyskusji nad przyszłością polskiego sektora surowcowego i energetycznego w perspektywie roku 2050.

Polska stoi dziś wobec wyzwań transformacji energetycznej, rosnącej konkurencji o dostęp do surowców oraz presji regulacyjnej wynikającej z polityki klimatycznej Unii Europejskiej. W tym kontekście Deklaracja Lubelska jest wspólnym głosem nie tylko środowiska górniczego — Kongres otworzył się szeroko na geologów, biologów, przyrodników, informatyków, automatyków i ekspertów cyberbezpieczeństwa, tworząc przestrzeń interdyscyplinarnej refleksji.

Źródła i fundamenty Deklaracji

Deklaracja Lubelska powstała na bazie szerokich konsultacji i dyskusji prowadzonych podczas Kongresu. Jej treść wynika z kilku uzupełniających się źródeł:

• Ankiet uczestników — przygotowanych i opracowanych przez Państwowy Instytut Geologiczny (PIB)
• Strategicznego porozumienia uczelni technicznych — zawartego pomiędzy AGH, Politechniką Śląską i Politechniką Wrocławską
• Działań państwowej służby geologicznej na rzecz budowy tarczy surowcowej państwa
• Dyskusji kongresowych — prowadzonych w sesjach plenarnych i tematycznych

Trzy filary odpowiedzialnej transformacji

Nowy wymiar transformacji — cyfrowa tarcza bezpieczeństwa

Jednym z kluczowych wniosków Kongresu jest konieczność stworzenia spójnej koncepcji budowy struktur monitorujących proces transformacji — obejmujących bezpieczeństwo surowcowe, środowiskowe i cyfrowe.

Podstawą tej koncepcji jest cyfrowa tarcza bezpieczeństwa, której centrum instytucjonalnym będzie Centrum Geoinformacji i Cyberbezpieczeństwa. Projekt tarczy rozwija się w czterech filarach:

• Bezpieczeństwo zasobów naturalnych
• Cyfrowa odporność i cyberbezpieczeństwo
• Gospodarka surowcowa i inwestycje
• Społeczny wymiar transformacji i edukacja

ISAC SIG — sektorowy filar odporności

Powstanie ISAC SIG (Information Sharing and Analysis Center — Surowce i Georóżnorodność) jest przełomowym krokiem w budowie nowoczesnej, odpornej i zintegrowanej służby geologicznej państwa. To efekt współpracy trzech instytucji o najwyższych kompetencjach: Państwowego Instytutu Geologicznego (PIB), Wyższego Urzędu Górniczego oraz Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN.

Podczas VI Polskiego Kongresu Górniczego swoje porozumienia o przystąpieniu do ISAC SIG podpisały kluczowe spółki Skarbu Państwa: KGHM, JSW, PGG, Enea, LW Bogdanka, Tauron oraz PGE GIEK.

Wizja roku 2050

Deklaracja formułuje obraz Polski w połowie XXI wieku — państwa samowystarczalnego surowcowo, aktywnie uczestniczącego w europejskich i globalnych łańcuchach wartości, opartego na recyklingu i gospodarce obiegu zamkniętego, z silnym zapleczem innowacyjnym i edukacyjnym.

W perspektywie połowy XXI wieku Polska powinna być krajem:

• Suwerennym surowcowo i energetycznie — zdolnym do zabezpieczenia własnych potrzeb
• Zorientowanym na innowacje — rozwój technologii cyfrowych i automatyzacji
• Budującym wartość w gospodarce obiegu zamkniętego — recykling i odzysk metali
• Zakotwiczonym w Europie i aktywnym globalnie — współtwórcą europejskiej polityki
• Społecznie odpowiedzialnym i sprawiedliwym — transformacja bez wykluczania

Edukacja i nauka jako fundament

Porozumienie uczelni technicznych, będące częścią Kongresu, nadało Deklaracji wyjątkowy wymiar. Po raz pierwszy środowisko akademickie wystąpiło wspólnie jako gwarant przygotowania nowej generacji inżynierów, naukowców i ekspertów.

Podpisane podczas Kongresu Porozumienie Konwentu Dziekanów Wydziałów Górniczych pomiędzy Akademią Górniczo-Hutniczą, Politechniką Śląską oraz Politechniką Wrocławską obejmuje:

• Wspólne programy kształcenia
• Interdyscyplinarność i nowoczesne kompetencje
• Mobilność studentów i kadry
• Powiązanie z praktyką przemysłową
• Infrastruktura badawcza i konsorcja naukowe

Apel o wspólne działanie

Deklaracja Lubelska jest głosem wspólnym — nauki, przemysłu, administracji i społeczeństwa. Wzywa do przyjęcia Strategii Surowcowej Polski, która nie tylko zapewni stabilne dostawy surowców i przewagi technologiczne, lecz także będzie odpowiedzialna wobec środowiska i przyszłych pokoleń.

Apel płynący z Deklaracji można ująć w kilku zasadniczych wymiarach:

• Wspólnota nauki i przemysłu
• Partnerstwo państwa i samorządów
• Zaangażowanie społeczności lokalnych
• Wspólna odpowiedzialność za bezpieczeństwo
• Jednolity głos Polski w Europie

Zakończenie

Deklaracja Lubelska jest czymś więcej niż dokumentem. To wspólny głos polskiego środowiska naukowego, przemysłowego, administracyjnego i społecznego, wyrażony w czasie VI Polskiego Kongresu Górniczego.

Wskazując na rok 2050 jako horyzont strategiczny, Deklaracja wytycza ścieżkę rozwoju opartego na bezpieczeństwie surowcowym, innowacyjności, sprawiedliwej transformacji i odporności cyfrowej. Łączy w sobie tradycje polskiego górnictwa z nowymi wyzwaniami epoki transformacji energetycznej i cyfrowej, pokazując, że przyszłość można budować jednocześnie w duchu odpowiedzialności i odwagi.